TIN MỪNG CHÚA NHẬT CHÚA BA NGÔI – NĂM B
Mt 28,16-20
Lm Gioakim Nguyễn Quốc Nam
Tin mừng Chúa Giêsu Kitô theo thánh Matthêu
Mười một môn đệ đi tới miền Galilê, đến ngọn núi Đức Giêsu đã truyền cho các ông đến. Khi thấy Người, các ông bái lạy, nhưng có mấy ông lại hoài nghi. Đức Giêsu đến gần, nói với các ông: “Thầy đã được trao toàn quyền trên trời dưới đất. Vậy anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ, làm phép rửa cho họ nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần, dạy bảo họ tuân giữ mọi điều Thầy đã truyền cho anh em. Và đây, Thầy ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế.”
Thánh sử Matthêu kể lại việc Chúa Giêsu lên trời tại địa danh là vùng Galilê, trong khi đó, biến cố thăng thiên trong trong tác phẩm của thánh sử Luca lại diễn ra ở núi Ôliu, gần Giêrusalem (x. Cv 1,12). Khi miêu tả cảnh cuối cùng trong tác phẩm của mình ở Galilê, thánh sử Matthêu đã tạo nên một cấu trúc đóng khung cho toàn bộ tác phẩm của ngài. Đức Giêsu được nuôi dưỡng và lớn lên ở Galilê (x. Mt 2,22-23); Ngài cũng khởi đầu sứ vụ công khai của mình bằng việc kêu gọi bốn môn đệ đầu tiên cũng ở vùng Galilê (x. Mt 4,18-22); Cũng tại vùng Galilê này, sứ điệp về Nước Thiên Chúa lần đầu tiên được vang lên (Mt 4,17). Như thế, đối với Matthêu, nếu Galilê từng là nơi khởi đầu cho sứ mạng loan báo Nước Thiên Chúa của Đức Giêsu nơi trần thế, thì giờ đây, Galilê cũng trở thành nơi bắt đầu cho sứ mệnh loan báo Tin mừng của các môn đệ cho muôn dân (c.19).
Trong câu này, thánh sử Matthêu gợi ra cho độc giả thấy hai phản ứng trái ngược nhau nơi cộng đoàn các môn đệ: thờ lạy và hoài nghi. Các môn đệ thực hiện hành vi bái lạy mang tính thờ phượng như điều các phụ nữ đã làm trước đó (x. Mt 28,9). Điều này cho thấy các môn đệ không chỉ nhận ra thầy Giêsu của mình, nhưng các ngài còn tin là thầy của mình đã sống lại từ cõi chết. Tuy nhiên, vẫn có một số trong các ngài vẫn còn hoài nghi. Điều này cho thấy niềm tin vào Đấng Phục Sinh là điều không mấy dễ dàng. Sự chia rẽ vì Đấng Phục Sinh luôn có thể xuất hiện trong cộng đoàn Kitô hữu. Ít ra là hiện giờ trong chính cộng đoàn của Nhóm Mười Một đã có sự chia rẽ đó.
Chúa Giêsu tiến đến gần các môn đệ, Ngài dường như không quan tâm, không trách móc các ông về thái độ nghi ngờ của các ông. Chúa Giêsu chào các môn đệ bằng lời khẳng định tối thượng quyền của Ngài: mọi quyền hành trên trời dưới đất đều nằm trong tay Ngài. Các học giả Kinh Thánh thường lý giải điều này bằng cách nối kết với bản văn nói về vương quyền của Con Người (Son of Man) trong sách ngôn sứ Đanien: Đấng Lão Thành trao cho Người quyền thống trị, vinh quang và vương vị, muôn người thuộc mọi dân tộc, quốc gia và ngôn ngữ đều phải phụng sự Người. Quyền thống trị của Người là quyền vĩnh cửu, không bao giờ mai một, vương quốc của Người sẽ chẳng bao giờ suy vong (Đn 7,14). Trong bối cảnh này, Chúa Giêsu đã áp dụng tất cả những chi tiết về vương quyền này vào chính bản thân Ngài. Động từ δίδωμι (didomi) “cho” được dùng ở dạng bị động chứng tỏ chủ ngữ đã “ban cho” Đức Giêsu mọi quyền hành ở đây là chính Thiên Chúa.
Khi đã được Thiên Chúa ban cho mọi quyền bính trên trời, dưới đất, lúc bấy giờ Chúa Giêsu mới trao cho các môn đệ một sứ mạng quan trọng: đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ, làm phép rửa cho họ, dạy bảo họ tuân giữ mọi điều Thầy đã truyền cho anh em. Trong lệnh truyền sai đi này, chúng ta thấy xuất hiện bốn động từ tiêu biêu cho bốn hành động của công cuộc truyền giáo: đi – làm cho muôn dân trở thành môn đệ - làm phép rửa – dạy bảo. Đây là bốn hành động căn bản và quan trọng nhất đối với việc truyền giáo, nhưng đâu là hành động quan trọng nhất? Căn cứ trên bản văn Hy Lạp, độc giả có thể xác định các động từ: πορευθέντες (poreuthentes – đi), βαπτίζοντες (Baptizontes – làm phép rửa) và διδάσκοντες (didaskontes – dạy bảo) đều được chia ở dạng phân từ nên không thể làm động từ chính. Duy chỉ có động từ μαθητεύσατε (matheteusate – làm cho trở thành môn đệ) được dùng ở dạng mệnh lệnh cách mới có thể làm động từ chính.[1] Như thế, việc “làm cho muôn dân trở thành môn đệ” mới là việc quan trọng nhất, còn những chuyện khác: đi, làm phép rửa, dạy bảo là những công việc phụ trợ cho việc chính. Hơn nữa, bản văn cho thấy, Đức Giêsu chỉ yêu cầu người môn đệ “làm cho muôn dân trở thành môn đệ”, còn cách thức thực hiện như thế nào thì bản văn không đề cập, như thế, phải chăng Đức Giêsu đã để lại “đất diễn” rộng lớn cho các môn đệ, nơi đó, các sáng kiến truyền giáo sẽ được suy nghĩ và áp dụng vào từng bối cảnh cụ thể.
Lời cuối cùng của Chúa Giêsu “Thầy ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế” làm vang vọng lại trong tâm trí độc giả điều đã được thánh sử Matthêu nói đến ở ngay đầu Tin mừng: người ta sẽ gọi tên con trẻ là Emmanuel (x. Mt 1,23) nghĩa là Thiên Chúa ở cùng chúng ta. Như vậy, Thiên Chúa luôn luôn hiện diện với con người. Thiên Chúa luôn hiện diện với các môn đệ khi các ngài “đi”, khi các ngài “cử hành phép rửa” nhân danh Ba Ngôi Thiên Chúa, khi các ngài “dạy bảo” mọi người sống theo những điều Thầy Chí Thánh truyền dạy, khi các ngài “làm cho muôn dân trở thành môn đệ”. Trong mọi hoạt động của các môn đệ, trong mọi hoạt động của Giáo hội và trong mọi hoạt động của mỗi người, Thiên Chúa luôn luôn ở cùng chúng ta cho đến ngày tận thế.
Như vậy, lời khẳng định cuối cùng “Thầy sẽ ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế” mang lại cho các môn đệ lúc bấy giờ một niềm hi vọng, sự an ủi, nguồn sức mạnh lớn lao khiến các ngài đủ can đảm, mạnh mẽ và khôn ngoan để “lao mình vào” sứ mệnh ra đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ, làm phép rửa cho họ nhân danh Ba Ngôi và dạy dỗ họ tuân giữ những điều Thầy Chí Thánh đã truyền dạy như đã được chứng minh trong sách Công vụ Tông đồ. Sứ mệnh quan trọng đó được chính chúng ta thực hiện. Là những người đã lãnh nhận phép rửa nhân danh Chúa Ba Ngôi, chúng ta cũng mang trong mình sứ mạng “làm cho muôn dân trở thành môn đệ” bằng chính những sáng kiến trong từng hoàn cảnh sống cụ thể của mỗi người chúng ta.
[1] Hagner D. A., Word Biblical Commentary Matthew 14-28 (Dallas: Word, Incorporated, 2002), 886.
