HIỆP THÔNG ĐÍCH THỰC: GIẢI PHÓNG NGƯỜI TRẺ
TRONG THỜI ĐẠI SỐ
Từ đầu học kỳ, Cha đặc trách mục vụ sinh viên và tôi đã quyết định chuyển hướng hoạt động mục vụ của mình, từ việc tập trung vào mạng xã hội sang sự hiện diện thể lý và các tương tác xã hội trực tiếp.
Nhiều người cho rằng để xây dựng thành công sự gắn kết, chúng tôi cần xuất hiện trên các bảng tin TikTok và Instagram của mọi người, để thu hút sự chú ý của các sinh viên đại học. Từ kinh nghiệm quản lý trang Instagram, tôi nhận ra rằng chúng tôi hầu như không nhận được nhiều tương tác, và việc đầu tư thêm thời gian và các nguồn lực vào đó sẽ chỉ là lãng phí. Vì thế, chúng tôi dần chuyển hướng khỏi sự tập trung vào mạng xã hội và chúng tôi đang nhận thấy những tác động tích cực nơi các sinh viên.
Thay vì lãng phí hàng giờ trên Canva để thiết kế những bài đăng mạng xã hội cuốn hút, chúng tôi chỉ sử dụng mạng xã hội để đăng tải về các sự kiện sắp diễn ra và một vài bức ảnh từ các sự kiện đó. Chúng tôi bắt đầu khuyến khích sinh viên có bữa ăn chung sau Thánh lễ và mời thêm người khác tham gia. Chúng tôi yêu cầu họ tập trung vào việc tương tác trực tiếp với bạn học thay vì cách tiếp cận gián tiếp của mạng xã hội. Chúng tôi yêu cầu họ đi quanh căn-tin để trực tiếp mời các sinh viên tham dự các sự kiện của mình.
Theo thời gian, tôi bắt đầu thấy các bạn sinh viên xây dựng được những mối quan hệ mà học kỳ trước vốn chưa kịp nảy nở. Họ từng biết nhau nhưng chẳng mấy khi trò chuyện. Một vài bạn nam sau chuyến dã ngoại mùa thu vừa rồi đã bắt đầu tự tụ tập và đi chơi riêng với nhau. Cuối cùng, họ ngồi cùng nhau trên sân trường, ăn tối và trò chuyện sôi nổi về nhiều chủ đề khác nhau, đôi khi có những trao đổi về thần học Công giáo. Thật đáng kinh ngạc. Đó thực sự là một trải nghiệm rất “người”.
Trong nhiều năm nay, tôi cảm nhận sự rạn nứt của nền văn hóa chúng ta do mạng xã hội gây ra. Những tác giả như Paul Kingsnorth đã giúp tôi hiểu rõ hơn điều mà tôi cảm nhận mạnh mẽ về những gì thời đại kỹ trị này đang tác động đến chúng ta.
Hôm nọ, khi đi ngang qua hai người phụ nữ trên đường Greenway, tôi nghe họ nhắc về một người mà họ “kết bạn trên Facebook”. Đó là cách họ mô tả về người bạn này. Thực chất, điều này có nghĩa họ chỉ là những người quen biết trên mạng. Chẳng có mấy sự gắn kết trong mối quan hệ đó. Nếu thành thật với bản thân, chúng ta sẽ bắt đầu nhận thấy rằng mạng xã hội đang làm cho các mối quan hệ của mình trở nên ngày càng hời hợt. Khi tôi rời khỏi Facebook, không một ai tiếp tục giữ liên lạc với tôi. Tôi không trách họ. Đó là bản chất của hệ thống này.
Chúng ta dành rất nhiều thời gian cố gắng tiếp cận giới trẻ thông qua việc tương tác liên tục trên mạng xã hội. Nhưng điều này thực chất chỉ là “nuôi dưỡng Cỗ máy” - mượn hình ảnh về công nghệ của Kingsnorth và nhiều nhà văn khác. Thay vì dành thời gian xây dựng những mối quan hệ có ý nghĩa, chúng ta lại chọn con đường dễ dàng hơn là tự thuyết phục bản thân rằng những lượt “Thích” và “Bình luận” đang tạo dựng nên cộng đồng. Nếu điều đó là đúng, thì giới trẻ đã không trầm cảm, lo âu và có ý định tự tử nhiều như hiện nay.
Khi các mối quan hệ với sinh viên dần khăng khít hơn, tôi có thể thấy sự lo âu giảm bớt và niềm vui tăng dần. Họ không còn cảm thấy mình như một bánh răng trong một thực tại vô hình; thay vào đó, họ cảm thấy được kết nối với những người anh chị em trong Chúa. Họ được nhìn nhận với đầy đủ nhân tính thay vì bị hạ thấp giá trị bởi những công nghệ vốn được tạo ra để chia cắt và cô lập họ.
Những mối quan hệ này hoàn toàn đối lập với tình trạng “bed rot” (nằm ươn thối rữa). Các sinh viên của tôi đã dạy cho tôi thuật ngữ này. Đó là khi ai đó dành hàng giờ hoặc hàng ngày trời chỉ nằm trên giường để lướt mạng xã hội. Tình trạng này tệ đến mức họ thậm chí không buồn rời giường để ăn uống. Điều này làm con người tan vỡ, khiến chúng ta bị cô lập, lo âu và sợ hãi. Tùy thuộc vào thuật toán, giới trẻ bị bủa vây bởi tin tức về bạo lực, chiến tranh, bất công và những mặt tối của thế giới này. Bộ não non nớt của họ - hay bất kỳ bộ não nào - đơn giản là không thể chống đỡ nổi sự tấn công dồn dập đó, khiến họ không còn sống trong thực tại nữa. Họ sống trong một thực tại ảo được điều khiển bởi thuật toán trong thế giới ảo.
Một trong những câu trả lời quan trọng nhất cho những gì đang làm khổ giới trẻ, và tất cả mọi người, chính là việc giành lại ý nghĩa thực sự của cộng đồng. Suốt nhiều năm qua, tôi luôn tin rằng mạng xã hội là một sự đảo ngược của những gì mà Nhiệm Thể đáng lẽ phải là. Chúng ta không được tạo ra cho những mối quan hệ công nghệ vô hình, dựa trên một cuộc thử nghiệm mang tính nhị nguyên. Chúng ta là thân xác và linh hồn. Chúng ta được tạo ra để thông hiệp với nhau như những con người bằng xương bằng thịt. Chúng ta được định sẵn để nhìn vào mắt nhau; để chiêm ngưỡng và lắng nghe tiếng cười của người khác, cũng như để chứng kiến những giọt nước mắt và nỗi đau của họ. Một màn hình không cho phép chúng ta làm điều đó, và đó là lý do tại sao rất nhiều người đang dần trở nên vô cảm trước nỗi đau của đồng loại.
Nếu Giáo hội muốn chạm đến cuộc đời của những người trẻ đang có ý định tự tử, đang trầm cảm và lo âu, thì chúng ta phải ngừng mù quáng đi theo nền văn hóa kỹ trị này. Thay vào đó, chúng ta phải bắt đầu sống như những người Công giáo hiểu thấu chiều sâu của nhân tính - hiểu rằng thân xác hữu hình gắn liền với linh hồn bất tử và lý trí là điều thiết yếu để xây dựng tình bạn và cộng đồng. Chúng ta phải chạm đến tận cùng sự cô lập mà nhiều người trẻ - và tất cả mọi người - đang phải trải qua trong thời đại đầy rẫy sự hoang mang và chóng mặt này. Chúng ta phải giúp họ tắt đi những chiếc điện thoại thông minh, hoặc ít nhất là đặt chúng xuống một lát.
Để tiếp cận con người, chúng ta phải cưỡng lại sự cám dỗ của việc chạy theo tinh thần thời đại. Các vị thánh đã biết cách đọc ra các dấu chỉ thời đại để biết khi nào cần vạch ra ranh giới rõ rệt hoặc từ bỏ hoàn toàn những dự án gây hại. Chúng ta cần vạch ra một lằn ranh rõ ràng khi chấp nhận quan điểm cho rằng các mối quan hệ nhân bản có thể nảy nở trong không gian kỹ thuật số. Những mối quan hệ hời hợt, bao gồm cả những mối quan hệ dựa trên hàng giờ thảo luận thần học, đang tràn ngập mạng xã hội. Chỉ khi có thể đồng hành cùng người khác cả về thể xác lẫn tâm linh, thì chúng ta mới hình thành những mối quan hệ con người đích thực.
Tôi đang chứng kiến những con người âu lo thoát khỏi vỏ bọc của mình vì họ đang được dạy cho biết những mối quan hệ thực thụ là như thế nào. Tôi thà có một nhóm nhỏ các sinh viên tận tâm, những người thích cầu nguyện và dành thời gian bên nhau, còn hơn là có hàng ngàn hay hàng triệu người theo dõi trên TikTok. Một bên là sự dẫn dắt phong phú giúp con người trưởng thành trong tư cách là môn đệ của Chúa, trong khi bên kia chỉ là sự xao nhãng khỏi cầu nguyện, các mối quan hệ thân tình và đời sống tâm linh.
Chúng ta không có nghĩa vụ phải chạy theo mọi trào lưu xuất hiện. Thực tế, Giáo hội được kêu gọi để phân định một cách khôn ngoan xem một lối sống nào đó tốt cho chúng ta hay không. Cho đến nay, vẫn còn quá ít sự phân định trong cầu nguyện về thế giới kỹ thuật số và mức độ mà nó đang xé nát cả thân xác lẫn linh hồn. Những “hoa trái” tồi tệ ấy đã quá rõ ràng qua tình trạng sức khỏe tâm thần của giới trẻ hiện nay.
Đã đến lúc quay trở lại với những mối quan hệ nhân bản đích thực. Chúng ta cần sống theo những giáo huấn của Giáo hội về tình liên đới, tính bổ trợ và bản chất con người. Đã đến lúc chúng ta, với tư cách là một Giáo hội, phải từ bỏ lời kêu gọi liên tục về “hiệp thông kỹ thuật số”, để xây dựng Nhiệm Thể một cách phong phú và có hiệu quả.
Vô số người trẻ đang bị mắc bẫy trước màn hình rực sáng của chiếc điện thoại thông minh. Điều họ cần là một lý do để đặt điện thoại xuống, để nhìn vào khuôn mặt rạng rỡ của một người anh chị em trong Chúa - những người có thể dẫn họ đến với những mối quan hệ ý nghĩa, đặt nền tảng nơi Chúa và trong sự tự do thoát khỏi một thực tại số vô hình.
Chủng Sinh Antôn Nguyễn Thế Trường Chinh chuyển ngữ từ catholicexchange.com
.jpg)